Jeszcze o badaniach lekarskich

W związku z powzięciem wiadomości (co prawda z dużym opóźnieniem) o treści „Stanowiska” Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 18 kwietnia 2007 r.  dotyczącego skierowania sędziego na okresowe badania lekarskie w trybie  art. 229 §2  kodeksu pracy  – pozwalamy sobie na zabranie głosu w sprawie.

Jak wynika z treści „Stanowiska” Krajowa Rada Sądownictwa po przeanalizowaniu ustawy :”Prawo o Ustroju Sądów Powszechnych” oraz przepisów kodeksu pracy, doszła do konstatacji jakoby badania lekarskie okresowe i kontrolne nie dotyczyły sędziów. Rodzi się w związku z tym stanowiskiem pytanie, czy nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania czy mianowania to zdaniem KRS nie jest stosunkiem pracy? Jest to naszym zdaniem materiał na odrębny, choć wobec obowiązujących przepisów kp.  zbyteczny  wywód.

W tym miejscu należy przytoczyć  art.1 ust.1 i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U.  z 2010r. Nr 11, poz. 67) z których wynika, że Rada realizuje cele określone w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wykonuje zadania określone w ustawach.

 Już na wstępie rodzi się pytanie co z pozostałymi pracownikami sądów o analogicznych – zbliżonych warunkach pracy. Rozumując  a contrario do pozostałych pracowników sądów art. 229 §2 kodeksu pracy ma zastosowanie w całej rozciągłości. „Stanowisko” nie zawiera żadnego uzasadnienia ani też nie przytacza przesłanek dla których akurat ten zawód – sędzia , nie wymaga badań lekarskich mających na celu m.in. stwierdzenie przeciwwskazań lub ich braku do wykonywania pracy na tym stanowisku.

Nie od rzeczy będzie przywołać treść rubryki 2 pod liczbą porządkową V-1 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych dla celów przewidzianych w kodeksie pracy ( Dz.U. nr 69, poz. 332), która wskazuje na niekorzystne czynniki psychospołeczne w postaci zagrożenia wynikającego ze stałego, dużego dopływu informacji i gotowości do odpowiedzi oraz zagrożenia wynikającego z pracy na stanowiskach decyzyjnych związanych z odpowiedzialnością ( przynajmniej moralną) co „jak ulał” pasuje do sędziów. Ponadto w rubryce 11 pod ta samą liczbą porządkową zawarte są wskazania dotyczące konsultacji psychologicznej.

Drugie zdanie „stanowiska „ Rady zawiera następującą informację :”niepoddawanie się tym badaniom nie rodzi żadnych negatywnych skutków”. Wyrażenie a priori takiego poglądu wskazuje na nieliczenie się z potrzebą monitorowania zdrowia zatrudnionych, które może okazać się przydatne nawet po upływie dużego przedziału czasu ( art. 229 §7 kp)

Ponadto, jak chce Rada, negatywnych skutków uniknie sędzia-pracownik, ale nie sędzia będący pracodawcą lub reprezentujący pracodawcę, który dopuści pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku ( art. 229 §4 kp). A co będzie w przypadku zaistnienia wypadku przy pracy sędziego? Czy KRS również poweźmie stanowisko aby sędziowie zrezygnowali z możliwości ubiegania się o jednorazowe odszkodowanie z tytułu trwałego uszczerbku spowodowanego wypadkiem przy pracy? Nie wyobrażam sobie, aby Prezes Sadu Apelacyjnego zgodził się na wypłatę takiego odszkodowania sędziemu nie posiadającemu ważnych badań lekarskich dopuszczających go do pracy na zajmowanym stanowisku!

Mając powyższe na uwadze i zakładając, że sędziowie skorzystają z treści „stanowiska” Rady, wytworzy się sytuacja „patowa”.

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa mówi o dwóch formach wykonywania zadań przez Radę, a mianowicie o uchwałach i opiniach. Stanowisko jest czymś więcej jak opinia, ale ta forma, poza jednym szczególnym przypadkiem ( art.1 ust.1 pkt. 7. w. w ustawy) nie jest stosowana. Stąd można założyć, iż „stanowisko” jest sui  generis wykładnią art. 229 §2 kp. Tylko jaka to wykładnia? Autentyczną nie jest, legalną też nie.  Pozostaje wykładnia doktrynalna, o ile Krajowa Rada Sadownictwa ma ambicje naukowe, ale ta wykładnia nie jest wiążącą.  Praktyczna (sądowa) też nie wchodzi w rachubę gdyż jej przedmiotem nie mogą być poglądy czy stanowiska.

 Biorąc pod uwagę ocenę jednej wykładni z pozycji innej jest to na pewno wykładnia  contra legem.

W miejsce „ułomnego” stanowiska, będącego tylko poglądem ( słowo pogląd użyte zostało w treści stanowiska Rady)  nie wiążącego nikogo poza adresatami – mogła Rada „wykorzystać” dyspozycję przepisu art.2,ust1 pkt.1 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i podjąć uchwałę w sprawie wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 229 §§ 2 i 4 kp z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie dotyczącym niezależności sądów i niezawisłości sędziów.

Z drugiej jednak strony pojawiają się poglądy zawierające sugestie nieobligatoryjności okresowych i kontrolnych badań lekarskich osób zatrudnionych na stanowiskach gdzie nie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia zatrudnionych,  bądź uciążliwe warunki pracy. Abstrahując  od trudności w ocenie, sposobie kwalifikowania i doborze takich stanowisk a w efekcie wytworzenia dwóch grup zatrudnionych, a mianowicie podlegających i niepodlegających badaniom lekarskim, wszelka dyskusja na temat badań lekarskich jest bezprzedmiotowa wobec obowiązywania art. 229 §2 i§ 4 kp, których dyspozycja expressis verbis nakłada obowiązki na pracowników i na pracodawców.

   Longin Matys